آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
605
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
از منابع عهد ساسانى است ، كه تأثير ادبيات هند در آن آشكار است ، و نفوذ ادبيات هند در قرن اخير سلطنت ساسانيان پيدا شده است « 1 » . در اين روايت نام چند گنج را ذكر كردهاند از قبيل « گنج بادآورد » و « گنج گاو » گويند هنگاميكه ايرانيان اسكندريه را در حصار گرفتند ، روميان در صدد نجات دادن ثروت شهر برآمدند و آن را در چند كشتى نهادند ، اما باد مخالف وزيد و سفاين را به جانب ايرانيان راند . اين مال كثير را بتيسفون فرستادند ، و بنام « گنج بادآورد » موسوم شد « 2 » . ثعالبى قصه « گنج گاو » را چنين روايت مىكند « 3 » : « كشاورزى مزرعه خود را بوسيله دو گاو شيار ميكرد ، ناگاه خيش گاوآهن ، كه آن را به فارسى غباز « 4 » خوانند ، در ظرفى پر از مسكوك زر فروشد . كشاورز ببارگاه پادشاه رفت ، و واقعه را عرض كرد . شاه فرمان داد ، تا آن كشتزار را كندند و مالى كه در آن نهفته بود ، بيرون كشيدند ، صد كوزه پرسيم و زر و گوهر بدرآمد ، كه مهر اسكندر داشت ، و جزء گنجهاى او بود . چون خسرو آن مال بديد ، خداى تعالى را سپاس گزارده ، يكى از كوزهها را بكشاورز داد ، و باقى را در محلى نهاد ، كه بگنج گاو موسوم شد . فردوسى گنجهاى خسرو را چنين ميشمارد : نخستين كه بنهاد گنج عروس * چين و زبرطاس و از هند و روس دگر گنج بادآورش خواندند * شمارش بكردند و درماندند دگر آنكه نامش همى بشنوى * تو خوانى ورا ديبه خسروى
--> ( 1 ) - ر ك بالاتر ص 451 ، در رساله « روز خرداد ماه فروردين » ( يعنى ششمين روز از جشن نوروز ، كه از رسالات پهلوى است ، به هيجده چيز عجيب ، كه در مدت هيجده سال سلطنت ، بدست خسرو دوم افتاد اشاره شده است ر ك مودى Modi ، نامههاى آسيايى Asiatic Papers ج 4 ، ص 19 و بعد . ( 2 ) - تاريخ بىنام گويدى ، نلدكه ، ص 25 و بعد ؛ مقايسه شود با طبرى ، ص 1057 نلدكه ، ص 278 ثعالبى ، ص 703 . ( 3 ) - ص 702 . ( 4 ) - Gubaz